Ana içeriğe atla

kayıt & miks

Farklı sesler farklı zamanlarda farklı kanallara kaydedilir ve kayıt, önceki kayıt dinlenirken eş zamanlı kayıt (overdubbing) ve miks olmak üzere başlıca 3 aşamadan oluşur...

Kayıtta ilk işlem temel enstrümanların kaydıdır. Bunlar gelellikle davul, bas ve diğer ritm aletleridir... daha sonra overdubbing işlemi gelir ki, temel kaydın üzerine her müzisyen ayrı bir kanaldan kendine ait bölümleri çalar ve kaydeder... overdubbing çok önemli avantajlar sağlar, örneğin bir müzisyen kendi kanalından kayıt yaparken diğer müzisyenleri ilgilendiren herhangi bir konu olmaz ve herhangi bir hatada en başa dönme gibi bir şey ortadan kalkar...

Bir diğer önemli nokta ise, aynı kanalda sadece hatalı bölümlerin yeniden kaydedilebilmesidir... yani bir müzisyen herhangi bir bölümde hata yaparsa, kendisi önceki ve sonraki kısımları yeniden çalmak zorunda değildir... bu hatalı kısmın başlangıcına Punch-in, sonuna ise Punch-out denmektedir... Müzisyen punch in kısmına kadar tüm kanalları ve kendi kanalını diler, punch-in anında diğer kanalları işitir ve kendisi yeni kaydına geçer, bu aşamada kendi hatalı kısmını duymaz... punch-out noktasına kadar yeni kayda devam eder ve sonrasında yine kendine ve diğer müzisyenlere ait tüm kanalları işitmeye devam eder...

Dijital sistemlerde karşılaşılmasa da analog sistemlerde kanal sayısı önemli bir sorudur... bant üzerinde kanallarda kayıt yapıldıkça kanal sayısı yetersiz kalmaya başlar ve bir kaç hatasız kanal mikslenip tek bir kanala alınır... bu işleme "Bouncing" adı verilir... örneğin 6-7 davul ve ritm kanalındaki kayıtlar mikslenip tek bir kanala alınabilir...

Editing

Temel editing işlemleri artık çok iyi bildiğimiz cut, copy, paste, delete vs dir... ama bu tip işlemler bilgisayar temelli edit işleminde bu kadar basittir... neredeyse 1990 lı yılların sonuna kadar stüdyolarda bu tip işlemler kayıt yapılan bantlarda gerçekleştirilirdi!!! ... dijital sistemlerin çıkmasından önceki dönemlerde analog kayıtlarda editing işlemi bantlar kesilerek yapılmakta idi... dijital sistemler gelişmeye başladığında bu bantlar bilgisayara kopyalanıp kesme işlemi bilgisayarda yapılmaya başlandı... günümüzde ise bütün işlemler bilgisayar ortamında yapılmaktadır... dijital sistemlerde edit işlemi bölge bölge yapılır ve sistem önce seçilen bölgeyi kopyalar hafızasına alır, istediğiniz değişiklikleri ve oynaları yaparsınız ve işlemi hatasız tamamladığınızdan emin olduğunuzda son halini saklarsınız... "save" işlemi yapmadan önce eğer sorunu halledemediğinizi düşünürseniz "undo" ile tekrar ilk haline dönebilirsiniz... bunun yanında zaten yapılan kaydı orijinal haliyle mutlaka saklamanız gerekir ve çok büyük bir avantajdır... analog kayıtlarda bu işlem bile yapılamıyordu çünkü orijinal bant kopyalandığında kaydın kalitesi düşüyordu!!!

Miks

yapılan çalışmadaki tüm elemanların bir araya getirilip ürünün son halinin elde edildiği aşamadır... Miks işlemi tam anlamıyla uzmanlık isteyen bir iştir... kayıt mükemmel olabilir ama miks aşamasında bu mükemmel kayıt kalite kaybına uğrayabilir... yada mükemmel olmayan bir kayıt miksleme aşamasında daha iyi bir duruma getirilebilir... önüne gelenin yapabileceği bir iş değildir!!!

Miksi yapan kişi örneğin 5 enstrümandan yada sesten birini tamamen silip atabilir yada arada bir denge oluşturmaya çalışabilir... gitarın volümünü yükseltebilir yada düşürebilir mesela yada çok ön planda olan bir enstrümanı geri plana atabilir...

Miks işlemi esnasında enstrümanlar ve sesler bellirli bir dengeye oturtulurlar... örneğin müziğin türüne göre solist varsa solist ön plana çıkarılır... rock müzikte mesela zaman zaman davul zaman zaman da bas yada keyboard yada elektro gitar ön plana çıkar... dans müziklerinde ritm vuruşları ön planda tutulurken diğer sesler geri planda kalabilir yada istenmeyen sesler kayıttan tamamen çıkarılabilir...

Denge yanında frekans dağılımı da önemlidir... equaliser kullanımı çok önemlidir...

Pan ayarları diğer bir önemli konudur... stereo sistemlerde sağ ve sol hoparlör ile ikisinin belirli bir dengede oluşturduğu orta sesler vardır... miks aşamasında bu dengeler de sağlanır...

frekans ve pan dengesi yanında diğer bir nokta efektlerdir... efektler ve süreleri çok iyi gendelenmelidir... equaliser yanında reverb, delay süreleri de iyi dengelenmelidir... bunun yanında kompresör ve limiter gibi değerler de dengelenebilir...

Mastering

Mixi yapılmış bir kayıdın son dinleyici için son haline getirilmesi olarak tanımlanabilir... optimum müzikal performans için parçaların optimize edilmesi işlemidir... Bunun yanında aynı stüdyoda kaydedilmiş olsalar bile albümlerdeki parçaların ses ve efekt seviye ve durumları albümdeki diğer parçalardan farklı olabilir mastering yapanlar bunları kulağa hoş gelecek şekilde yeniden edit ederler ve hepsi aynı seviyesine ulaşır. Parçalar albümün genel konseptine uygun hale getirilir... masteringde albümdeki her parça için ayrı ayrı işlem yapılmaz, bu miks esnasında yapılan iştir... mastering işleminde albümün tamamında bütünlük sağlanır. Bu sebeple miksin maksimum pik noktası -3,-4 db gibi olmalıdır ki mühendisin mastering işlemlerini yaparken yeterli alanı bulunsun...

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

mohsen namjoo

az önce tanıştım mohsen namjoo ile ve yine ilk dinlediğim parçasında, hatta daha parça başlar başlamaz "budur" dediklerimden oldu... şu anda henüz 2. parçadayım ve dinlediğim ilk parça ile ikinci parça arasında zerre kadar alaka yok! sevdim bu adamı:)... zannedersem zaman zaman olduğu gibi "çok engin bir derya" ile karşılaştık yine ve zaten ben de bu bloğu boşuna yazmıyorum, öğreneceğiz bakalım ne kadar enginmiş mohsen namjoo ... karşılaştığım ilk bilgiyi -saçma da olsa- hemen vereyim; ülkemizde muhsin namcu diyenler de var!... hatta uzun uzun tartışmalar bile yapılmış bu konuda!... biri diyor sen hatalısın, öbürü diyor; hayır sen yanlışsın... her konuda olduğu gibi, bu konuda bile ciddi bir ayrışma söz konusu... klasik ülkemiz insanı durumu... tamam, gerçek adı doğal olarak farsça ve yazılışı farklı çünkü mohsen namjoo iranlı bir sanatçı... bu konuda bile tartışmaya ne gerek var anlamış değilim... çok mu zor? bakarsın adamın sayfasına, o neyi kabul etmişse, s

çocuğa gitar nasıl alınır?

başlığı atmam çok uzun sürdü!... "çocuğa gitar nasıl alınır" tuhaf geldi... "gitar çocuğa nasıl alınır" daha tuhaf... "nasıl çocuğa gitar alınır" ilginç oldu... "çocuğa nasıl gitar alınır" daha değişik oldu... her neyse işte, yazının bütün bu değişik sorulara yanıt vermesine çalışayım da olsun bitsin... aslında çok zor bir konu hakkında yazacağım çünkü bu sayfaya "çocuğuna gitar almayı düşünen ama bunu nasıl yapması gerektiğini bilmeyen, işin içinden çıkamayan kişiler" arama motorları tarafından zorla getiriliyorlar ama bu sayfada öyle bir konu yoktu... artık olmak üzere... gelen kardeşlerimiz elleri boş dönmesinler diye düşündüm ve bildiğim kadarıyla yazayım dedim... "çocuğa gitar nasıl alınır" ve "gitar çocuğa nasıl alınır" sorularının yanıtı basit ve hemen geçeceğim; cebe bir miktar para konulur ve müzik aletleri satan yerlerden birine gidilip, satın alınır... bunu geçiyorum... "nasıl çocuğa gitar al

gelem gelem (djelem djelem)...

çingene bayrağı "öldüğüm zaman beni ayakta gömün çünkü bütün ömrüm dizlerimin üstünde geçti" "gyelem, gyelem", "jelem, jelem", "dzelem, dzelem", "dželem, dželem", "delem, delem", "djelem, djelem", "celem, celem"... ve daha bir çok benzeri türevi var bu "gelem, gelem" in... farklı çingene (roman) diyalektlerinde birbirine benzeyen ama farklı yazılan bir çok örneğine rastladım... aşağıdaki fotoğrafta bile, bir yanda dzelem yazarken, hemen yanında verilen sözlerde djelem yazılmış... en yaygın olarak kullanılan ise "gelem" olduğu için, ben de o şekilde yazıyorum... çingeneler, çingene kültürü, müziği ve çingene katliamı hakkındaki aşağıdaki yazıları da okuyabilirsiniz   çingeneler   çingene müziği   tüm dünyadaki çingene halklarının ortak marşı oluyor gelem, gelem... insanın içini titreten çok önemli bir çingene şarkısı... zarko jovanovic e ait... çingeneler arasında çok sevildiği içi

gnossienne

source: martha graham center of contemporary dance www.marthagraham.org Photograph by Soichi Sunami gnossienne denince akla önce yaratıcısı erik satie geliyor doğal olarak ama onun dışında akla hayale gelebilecek her şey de geliyor ruh durumuna göre... özellikle o büyük üne sahip olan gnossienne no 1 dinlerken ben parçayı her seferinde başka başka hissediyorum... bu eserin aslında hiç bir şekilde eğlenceli, neşeli vb filan olması mümkün değil gibi çünkü doğaya aykırı ama bana komik ve neşeli geldiği bile oldu!... yorumu dinleyenin ruh durumuna  bırakabilen bir eser... önce şu yukarıdaki fotodan bahsedeyim, koreografisi amerikalı efsane kadın dansçı martha graham a ait 1926 nisanında prömiyeri yapılan dans gösterisinden... fotoğraf 1927 yılına ait ve gnossienne dans performansından bir enstantane... martha graham, 1991 yılında 97 yaşında öldü... amerikanın en eski dans kumpanyasının kurucusu ve ölene kadar da koreografilerini sürdürmüş... gnossienne ise martha grahamın ilk ba

can özhan ve öğrencileri

can özhan yazıya nasıl başlayacağımı bilemedim... kaç aydır duruyor bu paylaşım taslak olarak ama elbisesini giydirip, paylaşmam lazım... ben normal koşullarda can özhan gibi ünlü ustaları değil de, ünlü birer usta olacak genç sanatçılarımızı yazıyorum... can özhan da genç sanatçı ve 32 yaşında bu aralar ama bloğun konseptinin çok dışında bir sanatçı artık... çok başarılı ve benim hiperaktif sanatçı olarak tanımladığım sanatçılarımızdan can özhan da.. konserler, projeler, ustalık sınıfları, orkestra kurmalar vb bir çok farklı aktivite devam ederken, bir çok da genç kemancı yetiştirdi ve yetiştirmeye devam ediyor... hepsi de çok başarılılar ve aslında her biri ayrı ayrı paylaşımları fazlasıyla hak ediyorlar ama ben bu tip paylaşımlar yapmayı tercih ediyorum.. yani ortada bir proje, orkestra, destek programı vs gibi bir ortak çalışma içinde yer alan genç sanatçılarımızı paylaşma gibi... bu paylaşımın konusu ise; en az sanatçılığı kadar başarılı olduğu öğretmenliği can özhan'ın... v

çocuklar müziğe hangi enstrümanla başlamalı?

piyano neden bu paylaşımı yapıyorum? önce onu yazayım... neden olacak, çok soru geliyor... çocuk ve genç sanatçılarımızı paylaştığım için sık sık, doğal olarak bana soran aile çok oluyor bu konuyu ve bazı başka konuları... en çok sorulan sorulardan biri de şu: "bizim çocuk müziğe çok meraklı, hangi enstrümanla başlasın? hangi kursa gönderelim?" kabaca bu soru çok geliyor... tabii devamı da var... bir kaç soruyu da ayrı bir paylaşımla yazarım... daha önce çocuğa gitar nasıl alınır? gibi bir paylaşım yapmıştım, onu okuyan, bu piyano işini de soruyor haliyle... bir çok özel kurs var... enstrüman satan mağazalar var... müzik öğretmenleri vs var ama galiba anladığım kadarıyla aileler verilecek cevabın tarafsız olmasına özen gösteriyorlar... yani doğal olarak işin içinde ticari, parasal, ekonomik vs vs konular olunca, galiba tatmin edici olmuyor... mesela piyano kursu veren bir yere sorduklarında aldıkları cevabın "piyano" olması onları tatmin etmeyebiliyor... beni de e

cansu naz eriş konseri

cansu naz eriş belçika musica mundi school 'da piyano eğitimine devam etmekte olan başarılı genç piyanistlerimizden cansu naz eriş , 21 şubat günü çok başarılı bir resital verdi musica mundi bach konser salonu nda... ben böyle tam konser kayıtları gördüğümde mutlaka paylaşmaya çalışıyorum, bu konseri paylaşmak için başladım yazmaya ama çok taze ve harika bir başarı haberi ile de karşılaştım... önce o haberi vereyim; pariste düzenlenen 18. c oncours international de chatou piyano yarışması nın yaş sınırlaması olmayan konser piyanisti kategorisi nde ikinciliğe layık görüldü... yarışmada birinciliğe layık görülen kimse de olmadığı için, doğal olarak yarışmanın birincisidir cansu naz... birinci seçilmemiş olması da yarışmanın kalitesini ve zorluğunu göstermesi açısından çok önemli... her türlü sıkıntıya, kısıtlamaya rağmen; gece gündüz çok yoğun bir çalışma ve tempo içerisinde geçirdiği şubat ayına yedi canlı etkinlik ve bir yarışma galibiyeti sıkıştırmayı başaran cansu naz eriş hakkın

gordion oda orkestrası

gordion oda orkestrası geçtiğimiz haziran ayında yeni bir orkestramız daha dünyaya geldi.. gordion oda orkestrası .. son yıllarda bu konuda çok güzel kıpırdanmalar var ve yeni orkestralar, korolar, projeler, etkinlikler dikkat çekmeye başladı.. bu yeni ve genç oluşumların bir kısmı maalesef çinliler yarasa çorbası içtikleri için çeşitli şansızlıklara denk geldiler ama ben kaldıkları yerden yollarına devam edeceklerinden eminim... orkestranın en önemli hedefi; genç sanatçılara mesleklerini icra edebilme şansı vermek... sadece orkestracılık anlamında değil, solistlik anlamında da kendilerini gösterebilme yolunu onlara açmak... tabii ki bunu yaparken benim gibileri de barok konserlerle buluşturacaklar... buluşacağız gordion oda orkestrasıyla ancak birlikteliğimizin devamı için sürdürülebilirliğin sağlanması da şart... oldukça fazla sayıda genç sanatçımız gordion bünyesinde bir araya geldiler ve büyük bir heyecanla çalışmalarını sürdürüyorlar.. günümüz şartlarında, mutlaka sponsorlarının o

trio mandili

trio mandili zannedersem ünlü olma derdi tasası olmayan bu üç genç kız, isteseler de istemeseler de ünlü olacaklar... hatta olmuşlar bile... belki de çağımızın kendine özgü imaj ve tanıtım çalışmalarından biridir, öyle gibi gelmedi ama bilemem... bu yazı uzun olamayacak ve yazdığım şeyleri pek de emin olamadan yazacağım, baştan söyleyeyim çünkü bu hanım kızlarımız gürcistandan oluyorlar ve dillerini anlamayı bırakın, alfabeleri bile doğal olarak enteresan... bu sebeple çok da bilgi sahibi olamadım henüz ama beğendim ve paylaşmak istedim... hatta şu anda bir yandan isimlerinin latin alfabesiyle yazılışını aramakla meşgulüm:)... çağımıza özgü bir imaj ve tanıtım çalışması olabilir dememin sebebi; "trio mandili" nin uygun buldukları, diledikleri yada belki de denk gelen herhangi bir yerde video çekip, internette paylaşmaları... bana çok doğal geldiler yani "biz işte böyle çalar söyleriz öylesine, beğenirseniz dinleyin" tarzında bana çok hoş gelen bir tarzları va

ilham perileri

ilham perileri (müzler) biraz sakat bir konuya dalasım geldi, bakalım işin içinden çıkabilecekmiyim... şu anda çok az bilgim var şu ünlü ilham perileri hakkında... şöyle bir olası kaynaklara da göz gezdireyim dedim, gözüm de korktu ama yıllardır hep ilgimi çeker bu ilham perileri... müzler de deniyor, musalar da... ingilizce muses... hemen her dilde yunanca orijinaline sadık kalınmış... Μοῦσαι (moũsai) ise orijinali oluyor... yunanca tabii... müz kelimesinin kökeni de "men" miş... bana pek bi alakasız geldi ama öyleymiş sonuçta... men kelimesi ise çok fazla ciddi anlamlar taşıyor: akıl, düşünce ve yaratıcılık!... umarım ingilizce insanoğlu denen "men" buradan gelmiyordur ama sanki öyle... bu kadarla da kalmıyor, bu 3 ana kavramın altını dolduran konular çok önemli; bilim, edebiyat ve sanat... konu ağır anlayacağınız... men kelimesinden köken aldığı söylenen müzler ise sanat, bilim ve edebiyat alanında eserler veren insanlara ilham getirmekle görevli periler.